środa, 29 maja 2013

Co je roślina?

Co jedliście dzisiaj na śniadanie i obiad? Mleko, mięso, pieczywo, warzywa, może owoce? A zastanawialiście się, co je roślina? I czy mamy z tego jakieś korzyści?

Z pewnymi wyjątkami, rośliny odżywiają się w sposób autotroficzny, co oznacza, że potrafią przetwarzać proste związki nieorganiczne, takie jak dwutlenek węgla i woda, w złożone związki organiczne (czyli związki węgla). Takie organizmy nazywamy inaczej organizmami samożywnymi, właśnie dlatego, że są w stanie same wytwarzać pożywienie.

Rośliny wytwarzają wspomniane związki organiczne w wymagającym energii słonecznej procesie zwanym fotosyntezą. Ma on dwa etapy: świetlny i ciemny. W etapie świetlnym, zwanym inaczej fotochemicznym czy fazą przemiany energii, światło słoneczne jest pochłaniane przez chlorofil znajdujący się w ciałach zwanych chloroplastami. To właśnie ta substancja nadaje roślinom zieloną barwę, a przy okazji warto dodać, że chlorofil możemy znaleźć również w jedzeniu produkowanym dla ludzi, bo stosowany jest jako barwnik w zupach, sosach, lodach i wielu innych. Wracając do fotosyntezy, zmagazynowana w ten sposób energia zostaje następnie wykorzystana do produkcji tak zwanego ATP (adenozynotrójfosforan) oraz uwolnienia jonów wodoru w procesie fotolizy, czyli rozszczepienia wody. Ponieważ cząsteczki wody są rozbijane, produktem ubocznym tej fazy jest tlen, który dostaje się do atmosfery i staje się składnikiem powietrza, którym oddychamy. Następnie ATP i jony wodoru używane są w chloroplastach do redukcji dwutlenku węgla i produkcji węglowodanów – to tak zwana faza ciemna, czy inaczej faza przemiany substancji.

Liście zawdzięczają zieloną barwę chlorofilowi
Liście zawdzięczają zieloną barwę chlorofilowi, manu-claude

Co oprócz wspomnianego wcześniej tlenu daje fotosynteza? Energię zmagazynowaną w paliwach kopalnych, czyli węglu, ropie, gazie ziemnym zawdzięczamy właśnie fotosyntezie, zachodzącej nieustannie od milionów lat.

Wspomnieliśmy już, że wśród roślin są wyjątki, które nie są samożywne. To rośliny pasożytnicze, czyli takie, które odżywiają się substancjami organicznymi wyprodukowanymi przez inny gatunek, czyli swojego żywiciela. Niektóre z nich są półpasożytami, czyli są w stanie przeprowadzić proces fotosyntezy, ale chętnie korzystają też z substancji pobieranych od żywiciela. Taką półpasożytniczą rośliną jest na przykład dobrze znana nam jemioła. Ma ona specjalne ssawki, przez które czerpie wodę zawierającą sole mineralne z roślin (głównie drzew), na których rośnie. Oprócz tego przeprowadza fotosyntezę.
 
Charakterystyczne kule jemioły na drzewach
Charakterystyczne kule jemioły na drzewach; autor ajok
Jemioła z bliska
Jemioła z bliska; autor Jajcus

Brak komentarzy:

Prześlij komentarz