piątek, 24 maja 2013

Paprocie – najstarsze rośliny na Ziemi

Za niecały miesiąc, podczas najkrótszej nocy w roku, czyli z 21 na 22 czerwca, nastąpi przesilenie letnie. Według legendy właśnie wtedy zakwita kwiat paproci, a ten, kto go znajdzie, będzie żył w dostatku i bogactwie. Na próżno jednak szukać tego tajemniczego kwiatu, bo paprocie po prostu nie kwitną. Nie oznacza to jednak, że paprocie nie są ciekawe i nie warto im się bliżej przyjrzeć.

Paprocie należą do jednych z najstarszych roślin na Ziemi. Według naukowców, w czasach prehistorycznych naszą planetę porastało około miliona gatunków paproci. Obecnie zostało ich około dziesięciu tysięcy. W Polsce występuje około pięćdziesięciu gatunków, z czego wiele zagrożonych jest wyginięciem i z tego powodu objętych ochroną. Bardzo możliwe, że paproć, potocznie zwaną paprotką, macie u siebie w domu. To dość popularna roślina doniczkowa, ceniona za urodę, przez wiele osób uważana też za roślinę o właściwościach prozdrowotnych.
 
Paproć z widocznym pastorałem
Paproć z widocznym pastorałem; autor Marshman

Paprocie mają charakterystyczne podzielone na blaszki liście. Młode liście są ślimakowato zwinięte i ze względu na podobieństwo do pastorału, właśnie tak są nazywane. Jeśli zajrzycie na spód liści, zobaczycie równomiernie rozmieszone plamki. To tak zwane zarodnie, dzięki którym roślina może się rozmnażać. Kiedy zarodnie dojrzeją, specjalny mechanizm otwierający sprawia, że zarodnia pęka, a znajdujące się w niej zarodniki wysypują się i roznosi je wiatr. Zarodnik, który trafi w miejsce o odpowiednich warunkach, przeobraża się w tak zwane przedrośle o charakterystycznym sercowatym kształcie, przytwierdzone do podłoża specjalnymi chwytnikami, które pełnią funkcję korzeni odżywiających roślinę. Na przedroślu występuje tak zwana rodnia, wytwarzająca żeńskie gamety, oraz plemnia, wytwarzająca gamety męskie. Plemniki z plemni przedostają się w kropli wody do rodni, gdzie dochodzi do zapłodnienia i powstaje komórka zwana zygotą, z której rozwija się sporofit, czyli młoda roślina.

Przedrośle
Przedrośle
  
Największa paproć w Polsce – będący pod ścisłą ochroną długosz królewski (Osmunda regalis) – rośnie w rezerwacie przyrody w Baszkowie w województwie wielkopolskim. Jego liście osiągają długość aż do dwóch metrów. 

Długosz królewski (Osmunda regalis)
Długosz królewski (Osmunda regalis); autor Christian Fischer

Ale to i tak nic w porównaniu z występującymi głównie w strefie tropikalnej paprociami drzewiastymi. Dorastają nawet do dwudziestu metrów wysokości (to jak 6-7 pięter bloku mieszkalnego). Mają kłącze wyglądające jak pień, a na jego czubku pióropusz pierzastych liści, dlatego przypominają egzotyczne palmy.

Nowozelandzka paproć drzewiasta Cyathea medullaris
Nowozelandzka paproć drzewiasta Cyathea medullaris; autor Kahuroa

Brak komentarzy:

Prześlij komentarz