poniedziałek, 17 czerwca 2013

W świecie chrząszczy

Chrząszcze to jedne z najbardziej rozpowszechnionych owadów na Ziemi. Trudno w to uwierzyć, ale stanowią aż 30 procent wszystkich zwierząt! Jest ich 350 tysięcy gatunków i można je spotkać praktycznie wszędzie. Warto zainteresować się światem chrząszczy, gdyż jest niezwykle różnorodny i ciekawy. Co więcej, chrząszcze mają bardzo istotny wpływ na ziemski ekosystem.

Narodziny chrząszcza

Chrząszcz swoje życie rozpoczyna jako larwa, wykluwająca się z jaj złożonych przez dorosłą samicę. Gdy larwa przestaje żerować i rosnąć przemienia się w poczwarkę, która po jakimś czasie przeobraża się w dorosłego chrząszcza. Taki proces nazywamy przeobrażeniem zupełnym. Dorosły chrząszcz ma już wszystkie cechy charakterystyczne dla swojego rzędu owadów: żuwaczki, czułki, głaszczki, skrzydła czy charakterystyczne pokrywy skrzydeł. Te ostatnie, odchylane na czas lotu nie tylko chronią skrzydła, ale także służą chrząszczowi do kierowania.

Różnorodny świat chrząszczy


Do żukowatych należy na przykład żuk leśny i bycznik, który potrafi budować tunele aż 1,5 metrowej głębokości, gdzie gromadzi odchody zajęcy czy owiec. Poświętnikowate reprezentuje chrabąszcz majowy, którego wieczorne loty można obserwować w maju i czerwcu (łatwo usłyszeć jego charakterystyczne buczenie). W grupie chrząszczy majkowatych ciekawy sposób na przetrwanie znalazły larwy oleicy krówki, które osiadają na kwiatach, czekając, aż nadleci dzika pszczoła. Przyczepiając się do niej, wędrują do gniazda, gdzie zjadają pszczele jaja, a następnie pyłek i nektar. Nie zagrażają one jednak pszczołom miodnym, gdyż giną w ulu.

Żuk leśny, fot.: Sanja565658

Czy chcemy tego, czy nie, możemy natknąć się na należącego do grupy różnostopych mącznika młynarka, który upodobał sobie produkty zbożowe. Jego larwy wykorzystywane są też jako pokarm dla zwierząt owadożernych. Zdecydowanie sympatyczniejsze są chrząszcze biedronkowate ze znaną każdemu „bożą krówką” - biedronką siedmiokropką. Ten pożyteczny owad żywi się mszycami, należącymi do pluskwiaków szkodnikami upraw. Każdy też słyszał, a przy odrobinie szczęścia też widział kusakowatego świetlika świętojańskiego, który posiadł umiejętność bioluminescencji, czyli świecenia. Samice świetlików zapalają swoje światła po zapadnięciu zmroku, aby wabić samców.

Biedronka siedmiokropka

Chrząszcze żyją także w wodzie. Są to pływakowate i kałużnicowate. Jeden z największych, pływak żółtobrzeżek, żywi się larwami owadów, kijankami i padliną. Drapieżne są także chrząszcze biegaczowate i biegacze.

Pływak żółtobrzeżek, fot.: Holger Gröschl


Efektownym chrząszczem jest należący do jelonkowatych jelonek rogacz, wyposażony w efektowne żuwaczki przypominające poroże. Służą mu one do walk o samicę i o pokarm, którego, mimo groźnego wyglądu nie zdobywa sam. Potrafi jedynie spijać sok drzew, ale dopiero wtedy, gdy samica swoimi silnymi żuwaczkami nadgryzie korę. Zwabia wtedy samca na ucztę, a jeśli zachęcony zostanie więcej niż jeden, zwycięża silniejszy. Samiec jelonka rogacza, mimo iż tak niesamodzielny, jest największym żyjącym w Polsce chrząszczem.

Jelonek rogacz


Z kolei kornikowate, których w Polsce żyje 140 gatunków, żyją w drewnie lub pod korą drzew. Jeśli kiedyś będziecie w drewnianym domu, możecie usłyszeć ich charakterystyczne chrobotanie. Pośród kornikowatych najgroźniejszym szkodnikiem jest kornik drukarz, który często odpowiada za obumieranie świerków, czasem nawet całych drzewostanów. Drąży on w drzewie tunel oraz komorę godową, do której przywabia samice za pomocą feromonów, czyli specjalnych substancji zapachowych. Samice również nie dają świerkowi spokoju i same mozolnie budują własne tunele, by potem złożyć 30-60 jaj, z których wylęgają się larwy. Te oczywiście też drążą, co kończy się dla drzewa śmiercią.

Tunele kornika drukarza, fot.: Ji-Elle


Nielubiany za to przez rolników jest należący do stonkowatych chrząszcz, który żeruje na uprawach ziemniaków. To oczywiście stonka ziemniaczana, która przywędrowała do Europy z Ameryki Północnej w XIX wieku. Raz wytępiona pojawiła się jednak ponownie w latach dwudziestych ubiegłego wieku, by do Polski dotrzeć 1946 roku. Gdy chrząszcz ten pojawia się masowo, potrafi zniszczyć całą uprawę ziemniaka.

Stonka ziemniaczana

Brak komentarzy:

Prześlij komentarz