wtorek, 16 lipca 2013

Dżungla - cenna ostoja życia

Słusznie nazywana jest zielonymi płucami Ziemi. Dżungla – tropikalny las deszczowy, to miejsce, gdzie żyją nieprzebrane ilości gatunków zwierząt i roślin. Ochrona tego fascynującego świata jest dla ludzkości obowiązkiem i wyzwaniem.


Czym jest dżungla

Dżungla to las występujący w klimacie równikowym, tam gdzie jest równocześnie bardzo ciepło i wilgotno. Temperatura w tych stabilnych przez cały rok warunkach wynosi około 25°C, a ulewne deszcze zdarzają się prawie codziennie. Pozwala to na występowanie niezwykle bujnej i bogatej w rozliczne formy roślinności. Jeden hektar dżungli może porastać aż sto gatunków wysokich drzew, pod którymi znajdują się liczne rośliny cieniolubne (do dna dżungli dociera stosunkowo niewiele światła) i paprocie. Za bogactwem roślinności idzie olbrzymia różnorodność fauny. Oprócz tej, którą widać i słychać w dusznym i głośnym ekosystemie lasu deszczowego, dżungla skrywa tysiące gatunków bezkręgowców.

Tuż przy ziemi

Dno dżungli to strefa, gdzie występuje wielka ilość grzybów i pleśni, które sprawiają, że proces rozkładu liści drzew jest nawet dziesięciokrotnie szybszy niż w lasach naszego klimatu. Ta żyzna gleba jest jednak szybko wypłukiwana przez częste opady, przez co korzenie drzew zmuszone są do sprawnego pozyskiwania substancji odżywczych, układając się w swego rodzaju „podskórną” siatkę.


Dżungla, fot. Nomo michael hoefner / zwo5.de

Do dna dżungli dociera bardzo niewiele światła, co wpływa na specyfikę występującej tam roślinności. O ile w znanych nam lasach możemy zobaczyć na przykład kwiaty, w lesie tropikalnym są one nieliczne. Potrafią za to wyrastać z pni drzew, które są dla nich lepszym gospodarzem niż stosunkowo jałowa gleba. Krajobraz dna dżungli obfituje za to w opadłe liście i gałęzie oraz wspomniane już rośliny cieniolubne czy paprocie, które również dobrze znoszą małą ilość światła. W tym środowisku dobrze czują się też grzyby, porastające zalegające na ziemi liście.

Cieniolubna fittonia albivenis, fot. H. Zell

Gnijące drewno stanowi doskonały pokarm dla różnych gatunków chrząszczy, takich jak termity, które stanowią ważny element łańcucha pokarmowego, będąc pożywieniem mrówek, ptaków, płazów czy, z większych zwierząt, mrówkojada czteropalczastego. W niskiej strefie lasu deszczowego żyją też liczne gatunki innych bezkręgowców, na które poluje na przykład mieszkający w norkach w ziemi lub dziuplach, ptasznik potocznie zwany tarantulą. Z większych zwierząt stąpających po ziemi w dżungli czasem można spotkać słonia, nosorożca czy tapira. Ze względu na niewielką ilość opadłych liści stanowiących ich pokarm występują jednak rzadko. Częściej spotkać można natomiast żywiące się bulwami, korzeniami czy leżącymi na ziemi owocami i orzechami takie zwierzęta jak (w zależności od obszaru występowania) antylopa karłowata, kanczyl indyjski czy aguti.


Antylopa karłowata, fot. Mirko Raner

Ponad ziemią i w koronach drzew

Im dalej od ziemi tym więcej światła. Oczywiście wysokie drzewa mają do niego nieograniczony dostęp, inne rośliny muszą zadać sobie sporo trudu, by zdobyć dostęp do słońca. Zakorzenione w glebie dżungli pnącza, wśród nich zdrewniałe liany, potrafią wspinać się po gałęziach drzew aż do ich wierzchołków. Gdy docierają już tak wysoko, wypuszczają liście i kwiaty. Niezwykłym przykładem szkodliwego dla swojego gospodarza pnącza, które ostatecznie samo staje się pustym w środku drzewem jest figowiec. Oplata on drzewo-podporę, często niszcząc je przez odcięcie dopływu światłą. Figowiec występuje w formie tak zwanego epifitu, czyli rośliny uzyskującej dostęp do światła sadowiąc się na drzewie. Większość takich roślin, obficie porastających wysokie drzewa nie prowadzi pasożytniczego trybu życia, lecz jedynie walczy o dostęp do światła.

Epifity, fot. Gérard Vigo

Wysoko w koronach drzew i w środkowej partii lasu deszczowego występuje wiele różnych zwierząt. Z gałęzi na gałąź w poszukiwaniu owoców skaczą małpy, takie jak gibony. Pojedyncze drzewa zasiedlają orangutany, a liści poszukują wyjce czy leniwce. Bytują tu też drapieżniki, takie jak azjatycka pantera mglista, która z łatwością przeskakuje z drzewa na drzewo. Oczywiście nie brakuje także ptaków – w Ameryce południowej spotkać można arę błękitną i tukana, a w Azji dzioborożca.


Pantera mglista, fot. Cathleena Beams

Królami sklepienia dżungli są orły. Największy z nich, harpia z Ameryki Południowej, potrafi upolować i przenieść do gniazda małpę. Inne, jak azjatycki małpożer czy afrykański wojownik wspaniały są równie skutecznymi drapieżnikami doskonałymi w manewrach wśród korony lasu deszczowego.


Harpia, fot. Michael Schamis

Dżungla jest niezwykłym ekosystemem, który niestety jest zagrożony. Winny jest człowiek i jego ekspansywność. Wyrąb lasu deszczowego i wyniszczanie całych gatunków zwierząt czynią z nas najbardziej skutecznego, niestety, drapieżnika i szkodnika w przyrodzie. Dlatego naszym obowiązkiem są starania o zachowanie niezwykłego świata dżungli.

Brak komentarzy:

Prześlij komentarz