wtorek, 8 października 2013

Patrząc przez mikroskop

Fascynujące jest poznawanie Wszechświata za pomocą teleskopów. Można wtedy odkryć nowe, odległe światy, piękne mgławice czy galaktyki. Warto jednak też zwrócić się w inną stronę – spojrzeć w głąb rzeczywistości rzeczy małych. Służy temu mikroskop, dzięki któremu możemy poznawać to, co jest niewidoczne gołym okiem, mimo że znajduje się tak blisko.

W mikroskopie optycznym obserwowane obiekty znajdują się bardzo blisko soczewki obiektywu i oświetlane są przez odbite od zwierciadła światło. Zostaje ono dla zwiększenia efektu dodatkowo skupione w kondensatorze. Umożliwia to powiększenie obrazu do 2000 razy. Dużo większe możliwości daje mikroskop elektronowy, który powiększa obraz obserwowanego obiektu o prawie milion razy. Wykorzystuje do tego wiązkę poruszających się elektronów. W zależności od tego, czy jest to mikroskop transmisyjny, czy skaningowy wiązka ta przechodzi lub odbija się od próbki.

Dzięki powiększeniu nawet całkiem „banalne” obiekty stają się naprawdę fascynujące. Poniższe ziarenko soli wydaje się górą z trudnymi do zdobycia zboczami. Tak naprawdę jest to połączenie atomów chloru i sodu, którego lekką nieregularność widać dopiero w dużym powiększeniu.


Podobnie fascynujące są mikroskopijne wirusy, odpowiedzialne za wiele chorób. To, że te małe organizmy są w istocie żywymi istotami widać dopiero pod mikroskopem. Skomplikowana struktura zabójczego wirusa Ebola dowodzi złożoności tego z pozoru prostego organizmu.


wirus Ebola

Często niebezpieczne, ale też pożyteczne i niezbędne dla życia człowieka bakterie również prezentują swoją złożoną naturę przy dużym powiększeniu. Potrafią przybierać przeróżne kształty – kuliste, pałeczkowate czy spiralne. Składają się z jednej komórki otoczonej ścianą komórkową. Wewnątrz bakterii znajduje się cytoplazma, w której znajdują się między innymi kwasy nukleinowe. Poniżej możemy zobaczyć typ bakterii siarkowej, będący największą znaną bakterią. Żyje dzięki umiejętności utleniania siarki i łączy się w grupy komórek.  



Jednokomórkowe zwierzęta jak ameba są również ciekawymi obiektami do obserwacji. Ten używający nibynóżek do poruszania się jednokomórkowiec ma formę galaretowatej masy.


Ameba, zdjęcie: dr.Tsukii Yuuji

Pantofelek natomiast (poniżej) porusza się za pomocą rzęsek i wchłania pożywienie za pomocą wodniczek pokarmowych, trawiąc je przy użyciu enzymów.
Pantofelek. Zdjęcie: Barfooz

Wyjątkowo skomplikowaną strukturę można dostrzec także obserwując jednokomórkowe rośliny, na przykład skrętnicę, wodny glon. Łączy się on w długie nici, których duże nagromadzenie można dostrzec gołym okiem.  

Skrętnica


Nie mniej ciekawe są niezwykle małe zwierzęta. U rozwielitki, która, gdy przyjrzeć jej się bliżej jest właściwie przeźroczysta, można dostrzec już skomplikowaną strukturę narządów wewnętrznych. To zwierzę żyjące w stawach i jeziorach żywi się mikroskopijnymi roślinami i zwierzętami. Ma serce, czułki służące do poruszania się i przewód pokarmowy.

Rozwilitka. Zdjęcie: Thctamm

To tylko niektóre z przykładów tego, jak fascynujące może być zwiedzanie świata za pomocą mikroskopu. Co ważne, aby zakosztować tej wyprawy, wcale nie potrzebujemy skomplikowanego mikroskopu elektronowego. Przez zwykły, optyczny mikroskop również można dostrzec bardzo wiele. Warto spróbować!

Brak komentarzy:

Prześlij komentarz