piątek, 11 października 2013

Podniebni drapieżcy - orły

Pierwszy ptak nazwany archeopteryksem został odkryty w 1860 roku. Wyraźny odcisk jego upierzonego ciała znajdował się w skałach pamiętających czasy dinozaurów, co oznaczało, że ptaki były znacznie starsze niż powszechnie sądzono. Pierwszy odkryty praptak był wielkości gołębia i posiadał już najpewniej w pełni funkcjonalne pióra. Te, zbudowane z keratyny, wyróżniające ptaki elementy ich budowy dały im wiele korzyści, będąc, między innymi doskonałą izolacją. Z czasem też zapewniły im panowanie w powietrzu.

Świat ptaków jest niezwykle złożony i fascynujący. Od drobnych ptaków śpiewających, przez żyjące w dużych skupiskach nieloty - pingwiny, po ptaki drapieżne możemy obserwować wielką ilość różnorodnych zachowań tych zwierząt. My zajmiemy się przedstawicielami drapieżników – orłami.

Majestatycznie krążący orzeł, stosowany często jako symbol, to chyba najbardziej znany z podniebnych drapieżców. Występujący we wschodniej Europie i Skandynawii bielik wyróżnia się między innymi jako budowniczy olbrzymich gniazd, często mierzących nawet dwa metry średnicy i ważących ponad 600 kg. Ptak buduje je na wysokich drzewach lub skałach i regularnie do nich powraca. Młodsze osobniki wędrują na zimę ze Skandynawii w cieplejsze rejony Europy. Starsze prowadzą raczej osiadły tryb życia.
Orzeł bielik. Zdjęcie: ZorroIII
  
Bielik poluje na ptactwo wodne, nawet takich rozmiarów jak czapla siwa. Z wyjątkową wytrwałością potrafi prześladować swoją przyszłą ofiarę, aż ta, wyczerpana, pozwoli się pochwycić. Polując nad wodą, zdarza mu się także żywić większymi rybami, takimi jak szczupak. W menu bielika znajdują się także ssaki jak na przykład zając.
 
Polujący orzeł bielik. Zdjęcie: Idalia Skalska, http://idalia.pl

Potężny orzeł bielik z rozpiętością skrzydeł wynoszącą około 2,5 metra i długością ciała do jednego metra, miał w historii kuzyna, który zagrażał także znacznie większym zwierzętom. Był to wymarły, żyjący niegdyś na Nowej Zelandii Orzeł Haasta, charakteryzujący się co prawda niewiele większymi rozmiarami, ale za to znacznie większą wagą od bielika. Ptak zniknął około 1400 roku, ale został zapamiętany przez zamieszkujących Nową Zelandię Maorysów, ponieważ sami bywali obiektem jego polowań. Ten leśny ptak potrafił niespodziewanie runąć na człowieka, zadając mu rany potężnymi szponami.
 
Wyobrażenie Orła Haasta polującego na nieloty Moa. Autor: John Megahan

Silniejszy od bielika jest też mniejszy od niego orzeł przedni. Potrafi w locie nurkowym osiągać prędkość aż 320 km/h! Spotkać go można w lasach i górach, w Polsce w Karpatach. Poluje na zające, kuny czy świstaki, czasem jednak potrafi się też skusić nawet na owcę. Poza ssakami orzeł ten chwyta też inne ptaki, ryby lub gady. W Polsce jest gatunkiem chronionym i obecnie jego ilość jest dramatycznie niska – wynosi według danych sprzed trzech lat 27 par.
 
Orzeł przedni. Autor: Juan Lacruz

Jeszcze rzadszym gatunkiem orła jest orlik grubodzioby, który zamieszkuje wyłącznie tereny podmokłe i lasy. W Polsce jest to dolina Biebrzy, gdzie występuje kilkanaście par tych ptaków. Są one z dużym zaangażowaniem nowoczesnych środków badane przez ornitologów, którzy za pomocą nadajników GPS i urządzeń zwanych datalogerami śledzą podróże orlików. A potrafią one wędrować na naprawdę wielkie odległości. Dotyczy to młodych orlików, które, zanim zaczną prowadzić osiadły tryb życia, przemieszczają się z naszych rejonów aż na tereny Egiptu czy Południowego Sudanu. Jest to podróż pełna niebezpieczeństw, głównie ze względu na zagrożenie ze strony człowieka. Dlatego też prowadzone są nie tylko programy monitoringu ich lotów, ale też programy edukacyjne mające na celu uświadamiać, jak ważne jest zachowanie tego gatunku. Dotyczy to zresztą wszystkich orłów – musimy dbać o to, by kiedyś te majestatyczne ptaki nie zniknęły z naszego nieba.

Brak komentarzy:

Prześlij komentarz